രാമായണം ഒരു പുരാതന ഇതിഹാസ ഗ്രന്ഥം മാത്രമായി കാണേണ്ടതല്ലെന്നും, മനുഷ്യജീവിതത്തെ ശരിയായ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ധാർമിക മാർഗദർശനമാണെന്നും ആത്മീയ പ്രഭാഷകൻ സ്വാമി അഭിനവ ബാലാനന്ദ ഭൈരവ അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. കുടുംബജീവിതം, ഭരണനിർവഹണം, വ്യക്തിത്വ വികസനം, ആത്മനിയന്ത്രണം തുടങ്ങിയ ജീവിതത്തിന്റെ വിവിധ മേഖലകളിൽ ഇന്നും രാമായണത്തിന്റെ സന്ദേശങ്ങൾ പ്രസക്തമാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു.
സ്വാർത്ഥതയും മത്സര മനോഭാവവും വർധിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന ആധുനിക സമൂഹത്തിൽ ധർമ്മബോധത്തിനും മാനുഷിക മൂല്യങ്ങൾക്കും കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം നൽകേണ്ട സാഹചര്യമാണുള്ളതെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. രാമായണത്തിലെ ഓരോ കഥാപാത്രവും ഓരോ ജീവിതപാഠമാണ് നൽകുന്നതെന്നും, അവയെ മനസ്സിലാക്കി ജീവിതത്തിൽ പ്രാവർത്തികമാക്കുമ്പോഴാണ് ആ ഗ്രന്ഥത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം തിരിച്ചറിയാനാകുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു.
ശ്രീരാമനെ ഒരു ആരാധനാമൂർത്തി എന്നതിലുപരി മാതൃകാപുരുഷനായും കാണണമെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഒരു മകനെന്ന നിലയിലും, സഹോദരനെന്ന നിലയിലും, ഭർത്താവായും ഭരണാധികാരിയായും രാമൻ കാട്ടിയ ഉത്തരവാദിത്വബോധം സമൂഹത്തിന് ഇന്നും മാതൃകയാണെന്ന് അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു. അധികാരമോ ശക്തിയോ ഉണ്ടായാലും നീതിയും സത്യവും കൈവിടാതെയുള്ള ജീവിതമാണ് രാമായണം മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.
രാമായണത്തിലെ പ്രധാന സന്ദേശം പുറംലോകത്തെ ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നതല്ല, മനുഷ്യന്റെ ഉള്ളിലുള്ള അഹങ്കാരം, അസൂയ, കോപം, മോഹം തുടങ്ങിയ ദുർഗുണങ്ങളെ കീഴടക്കുകയാണെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഓരോ വ്യക്തിയും സ്വന്തം മനസ്സിനെ നിയന്ത്രിക്കാൻ പഠിച്ചാൽ സമൂഹത്തിൽ സമാധാനവും സൗഹൃദവും സ്വാഭാവികമായി വളരുമെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
സാങ്കേതികവിദ്യ അതിവേഗം വളരുന്ന ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് മനുഷ്യന്റെ അറിവ് വർധിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും മൂല്യബോധം അതേ വേഗത്തിൽ വളരുന്നില്ലെന്ന ആശങ്കയും അദ്ദേഹം പങ്കുവച്ചു. വിദ്യാഭ്യാസം തൊഴിൽ നേടാനുള്ള മാർഗം മാത്രമാകാതെ നല്ല മനുഷ്യരെ രൂപപ്പെടുത്താനുള്ള ഉപാധിയാകണമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ധാർമിക മൂല്യങ്ങൾ നഷ്ടപ്പെടുമ്പോൾ സമൂഹത്തിൽ അക്രമവും അസഹിഷ്ണുതയും വർധിക്കുമെന്നും അദ്ദേഹം മുന്നറിയിപ്പ് നൽകി.
രാമായണത്തിലെ സീത, ലക്ഷ്മണൻ, ഹനുമാൻ, ഭരതൻ തുടങ്ങിയ കഥാപാത്രങ്ങളും ഓരോ പ്രത്യേക സന്ദേശമാണ് നൽകുന്നതെന്ന് അദ്ദേഹം വിശദീകരിച്ചു. വിശ്വസ്തത, സേവന മനോഭാവം, കുടുംബബന്ധങ്ങളുടെ പ്രാധാന്യം, ത്യാഗം, കടമയോടുള്ള ആത്മാർത്ഥത എന്നിവ അവരുടെ ജീവിതത്തിലൂടെ വ്യക്തമായി കാണാമെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഇവയെ കഥയായി മാത്രം കാണാതെ ജീവിതത്തിൽ ഉൾക്കൊള്ളേണ്ട മൂല്യങ്ങളായി മനസ്സിലാക്കണമെന്നും അദ്ദേഹം നിർദേശിച്ചു.
യുവതലമുറ ഇന്ത്യൻ പാരമ്പര്യ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വായിക്കാനും അവയിലെ ആശയങ്ങൾ മനസ്സിലാക്കാനും സമയം കണ്ടെത്തണമെന്നും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെട്ടു. ആധുനിക ജീവിതശൈലിക്കൊപ്പം ആത്മീയ ചിന്തയും നൈതികബോധവും വളർത്തിയെടുക്കുന്നത് വ്യക്തിയുടെയും സമൂഹത്തിന്റെയും പുരോഗതിക്ക് അനിവാര്യമാണെന്നും അദ്ദേഹം അഭിപ്രായപ്പെട്ടു.
സമൂഹത്തിൽ ഐക്യവും പരസ്പര ബഹുമാനവും വളർത്തുന്നതിന് ആത്മീയ ഗ്രന്ഥങ്ങൾ വലിയ പങ്കുവഹിക്കുന്നുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. മതപരമായ അതിരുകൾക്കപ്പുറം മനുഷ്യസ്നേഹവും ധർമ്മവും ഉയർത്തിപ്പിടിക്കുന്ന സന്ദേശങ്ങളാണ് രാമായണം ഉൾക്കൊള്ളുന്നതെന്നും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. സത്യവും നീതിയും കരുണയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള ജീവിതമാണ് യഥാർഥ വിജയത്തിലേക്കുള്ള വഴിയെന്നും അദ്ദേഹം വ്യക്തമാക്കി.
