വാഷിങ്ടൺ: ഇറാനെതിരായ സാമ്പത്തിക സമ്മർദം കൂടുതൽ ശക്തമാക്കാൻ അമേരിക്ക. ഇറാന്റെ എണ്ണവരുമാനവും അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളും ലക്ഷ്യമിട്ട് ഇതുവരെ പ്രഖ്യാപിച്ചതിൽ ഏറ്റവും ശക്തമായ ഉപരോധ നടപടികളിലേക്ക് നീങ്ങുകയാണെന്ന് യുഎസ് ട്രഷറി സെക്രട്ടറി സ്കോട്ട് ബെസന്റ് വ്യക്തമാക്കി. ഇറാനെ സാമ്പത്തികമായി ഒറ്റപ്പെടുത്തുകയും രാജ്യത്തിന്റെ യുദ്ധശേഷിക്ക് ലഭിക്കുന്ന ധനസഹായം തടയുകയുമാണ് പുതിയ നടപടികളുടെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപ് കഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങളിൽ ഇറാനെ സഹായിക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്കും സ്ഥാപനങ്ങൾക്കും കടുത്ത സാമ്പത്തിക പ്രത്യാഘാതങ്ങൾ നേരിടേണ്ടിവരുമെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നാലെയാണ് ട്രഷറി വകുപ്പിന്റെ പുതിയ നീക്കത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരങ്ങൾ പുറത്തുവന്നത്. ഇറാനുമായി വ്യാപാരം തുടരുന്ന മൂന്നാം രാജ്യങ്ങളെയും കമ്പനികളെയും ലക്ഷ്യമിടുന്ന രണ്ടാംഘട്ട ഉപരോധങ്ങൾക്കും സാധ്യതയുണ്ടെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.
അമേരിക്കയുടെ പുതിയ നീക്കത്തിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയാണെന്നാണ് സൂചന. രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനാണ്യ വരുമാനത്തിൽ എണ്ണയ്ക്കുള്ള പ്രധാന പങ്ക് കണക്കിലെടുത്താണ് ഈ മേഖലയെ സമ്മർദത്തിലാക്കാനുള്ള ശ്രമം. എണ്ണ വാങ്ങുന്ന കമ്പനികൾ, കപ്പൽ ഉടമകൾ, ഇടനിലക്കാർ, സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സ്ഥാപനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നടപടിയുണ്ടാകാമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
ഇറാന്റെ എണ്ണവ്യാപാരം ഇതിനകം തന്നെ നിരവധി നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിടുന്നുണ്ട്. ഉപരോധങ്ങൾ മറികടക്കാൻ വിവിധ രാജ്യങ്ങളിലെ ഇടനില കമ്പനികളും കപ്പൽ ശൃംഖലകളും ഉപയോഗിക്കുന്നതായി അമേരിക്ക ആരോപിക്കുന്നു. ഇത്തരം സംവിധാനങ്ങൾ കണ്ടെത്തി തടയുന്നതിന് കൂടുതൽ കർശനമായ സാമ്പത്തിക നിരീക്ഷണവും നടപടികളും സ്വീകരിക്കാനാണ് വാഷിങ്ടണിന്റെ നീക്കം.
പുതിയ സാമ്പത്തിക നീക്കം ഇറാന്റെ ബാങ്കിങ് മേഖലയെയും ബാധിച്ചേക്കും. അന്താരാഷ്ട്ര സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകളിൽ ഇറാന്റെ ശേഷി കുറയ്ക്കുക, വിദേശത്തുള്ള സാമ്പത്തിക സ്രോതസ്സുകളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം തടയുക, എണ്ണവരുമാനം രാജ്യത്തെത്തിക്കുന്ന വഴികൾ നിയന്ത്രിക്കുക തുടങ്ങിയവയാണ് സമ്മർദ തന്ത്രത്തിന്റെ ഭാഗമാകുക. ഇറാനുമായി വ്യാപാരം നടത്തുന്ന മറ്റ് രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇതോടെ കൂടുതൽ ജാഗ്രത ആവശ്യമായി വരും.
ചൈനയാണ് ഈ സാഹചര്യത്തിൽ പ്രത്യേക ശ്രദ്ധ നേടുന്ന രാജ്യം. ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയിലെ പ്രധാന ഉപഭോക്താവാണ് ചൈന. അതിനാൽ ഇറാന്റെ എണ്ണവ്യാപാരം നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള അമേരിക്കൻ നീക്കം ചൈനീസ് കമ്പനികളെയും വ്യാപാര ശൃംഖലകളെയും ബാധിക്കാനുള്ള സാധ്യതയുണ്ട്. ചൈനീസ് നേതൃത്വത്തോട് ഇറാനുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രശ്നത്തിൽ സഹകരിക്കണമെന്ന് വാഷിങ്ടൺ ആവശ്യപ്പെട്ടതായും റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്.
അമേരിക്കയുടെ സാമ്പത്തിക സമ്മർദത്തിന് പിന്നിൽ നിലവിലെ പശ്ചിമേഷ്യൻ സംഘർഷവും പ്രധാന ഘടകമാണ്. മാസങ്ങളായി തുടരുന്ന സംഘർഷം എണ്ണവിതരണത്തെയും കപ്പൽഗതാഗതത്തെയും ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് ഹോർമുസ് കടലിടുക്കിലെ സാഹചര്യം ആഗോള എണ്ണവിപണിയിൽ ആശങ്ക വർധിപ്പിച്ചു. ലോകത്തിലെ പ്രധാന എണ്ണ ഗതാഗത പാതകളിലൊന്നായതിനാൽ ഇവിടെ ഉണ്ടാകുന്ന തടസ്സങ്ങൾ ഇന്ത്യ ഉൾപ്പെടെയുള്ള എണ്ണ ഇറക്കുമതി രാജ്യങ്ങളെയും നേരിട്ട് ബാധിക്കാം.
അമേരിക്കൻ നീക്കത്തിന്റെ ഭാഗമായി സാമ്പത്തിക ഉപരോധത്തോടൊപ്പം ഹോർമുസ് കടലിടുക്കുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമ്മർദവും തുടരുകയാണ്. സാമ്പത്തിക സമ്മർദവും സമുദ്ര ഗതാഗത നിയന്ത്രണവും ഒരുമിച്ച് ഉപയോഗിച്ച് ഇറാനെ കൂടുതൽ സമ്മർദത്തിലാക്കാനാണ് അമേരിക്ക ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് ബെസന്റിന്റെ പ്രസ്താവനകളിൽ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു.
അതേസമയം, അമേരിക്കയുടെ നടപടിയെ ഇറാൻ ശക്തമായി വിമർശിച്ചു. പുതിയ ഉപരോധങ്ങളെ സാമ്പത്തിക ഭീകരതയെന്നാണ് ഇറാൻ വിദേശകാര്യ മന്ത്രാലയം വിശേഷിപ്പിച്ചത്. ഇത്തരം നടപടികൾ സാധാരണ ജനങ്ങളെയും രാജ്യത്തിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ബാധിക്കുമെന്നാണ് ടെഹ്‌റാന്റെ വാദം. എന്നാൽ അമേരിക്കൻ ഭരണകൂടം ഇറാന്റെ സൈനിക ശേഷിക്കും ബന്ധപ്പെട്ട സാമ്പത്തിക ശൃംഖലകൾക്കും സമ്മർദം ചെലുത്തുകയാണ് ലക്ഷ്യമെന്ന് വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ഉപരോധ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം ആഗോള വിപണിയിലും ഇതിനകം പ്രകടമായി. പുതിയ അമേരിക്കൻ മുന്നറിയിപ്പുകൾക്ക് പിന്നാലെ എണ്ണവില മൂന്ന് ആഴ്ചയ്ക്കിടയിലെ ഉയർന്ന നിലയിലെത്തിയതായി റിപ്പോർട്ടുകളുണ്ട്. ഹോർമുസിലെ ഗതാഗത നിയന്ത്രണവും ഇറാന്റെ എണ്ണ കയറ്റുമതിയിലുണ്ടാകാവുന്ന കുറവും വിപണിയിലെ അനിശ്ചിതത്വം വർധിപ്പിക്കുന്ന പ്രധാന ഘടകങ്ങളാണ്.
എങ്കിലും ഉപരോധം എത്രത്തോളം ഫലപ്രദമാകുമെന്നത് വ്യക്തമല്ല. മുമ്പും നിരവധി സാമ്പത്തിക നിയന്ത്രണങ്ങൾ നേരിട്ടിട്ടും ഇറാൻ വിവിധ വഴികളിലൂടെ എണ്ണവിൽപ്പന തുടരുകയും അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാര ശൃംഖലകൾ ഉപയോഗിക്കുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. പുതിയ നടപടികൾ ആ സംവിധാനങ്ങളെ എത്രത്തോളം തകർക്കാൻ കഴിയുമെന്നതാണ് പ്രധാന ചോദ്യം.
ഇറാനെതിരായ സാമ്പത്തിക സമ്മർദം കൂടുതൽ ശക്തമാകുന്നതോടെ അമേരിക്കയും ഇറാനും തമ്മിലുള്ള സംഘർഷം പുതിയ ഘട്ടത്തിലേക്ക് കടക്കുകയാണ്. വരും ദിവസങ്ങളിൽ ഉപരോധങ്ങളുടെ പൂർണ വിശദാംശങ്ങൾ പുറത്തുവരുന്നതോടെ ഏത് രാജ്യങ്ങളെയും കമ്പനികളെയും സ്ഥാപനങ്ങളെയും നടപടികൾ ബാധിക്കുമെന്നത് വ്യക്തമാകും. അതിനൊപ്പം ആഗോള എണ്ണവില, കപ്പൽഗതാഗതം, അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരം എന്നിവയിലുണ്ടാകുന്ന പ്രത്യാഘാതങ്ങളും ലോകം ഉറ്റുനോക്കുകയാണ്.
